“Vakmensen opleiden is een gezamenlijke opdracht”

De bouw staat voor een gigantische opgave: voor 2030 moeten er bijna een miljoen woningen bij komen. Tegelijkertijd zijn vakmensen schaars en wordt het werk steeds specialistischer. Opleiden is dan ook niet langer iets wat je als opleidingsinstituut of als bedrijf op eigen houtje kunt doen. Martien van Reen, directeur van Bouwmensen Apeldoorn, is daar helder over: “Het is een gedeelde verantwoordelijkheid, een gezamenlijke opdracht van onderwijs, bedrijven en overheid”.

De arbeidsmarkt staat onder druk. In steeds meer sectoren is sprake van een structureel tekort aan goed opgeleide vakmensen. Toch slaagt Bouwmensen Apeldoorn erin om de instroom ieder jaar te laten groeien. Dat is geen toeval, maar het resultaat van jarenlange samenwerking met scholen, bedrijven en overheden. “Om de bouw te voorzien van voldoende vakmensen, moeten we het opleiden, begeleiden en behouden van deze mensen collectief organiseren”, zegt Martien.

Samen bouwen aan een mooier Nederland
Bouwmensen werkt daarvoor actief samen met partners als Aventus, Saxion, UWV, STOA Sterk Techniek Onderwijs Apeldoorn, Lucrato, gemeente Apeldoorn, provincie Gelderland en natuurlijk het regionale bedrijfsleven. “We werven jongeren, begeleiden leermeesters, stimuleren zij-instroom en koppelen leerlingen en werknemers aan passende leerplekken”, vertelt Martien. “We geven ook volop ruimte aan persoonlijke groei, want we bouwen niet alleen aan huizen, maar ook aan mensen. Zo nemen we samen eigenaarschap over de ontwikkeling en borging van vakmanschap in de regio”.

Buurthuis van de Bouw
Martien ziet voor Bouwmensen Apeldoorn een centrale rol als regisseur van vakontwikkeling in de regio. “Wij willen het Buurthuis van de Bouw zijn”, legt Martien uit. “Niet alleen als fysiek gebouw, maar als regionaal netwerk waarin onderwijs, overheid, leermeesters, leerlingen, werknemers en bedrijven elkaar versterken. Een krachtige, contextrijke leeromgeving waar leren en werken samenkomen, met aandacht voor vakmanschap én voor gedrag, motivatie en soft skills. Waar leerlingen in een veilige omgeving kunnen oefenen, fouten mogen maken en echt kunnen groeien. En waar iedereen welkom is, of je nu net van school komt, toe bent aan een volgende stap of een carrièreswitch richting de bouw overweegt”.

Een stevige start
Die persoonlijke en praktijkgerichte aanpak begint al voor de opleiding. Uniek is de Kickstart, een korte, praktijkgerichte oriëntatie van twee à drie dagen. “Potentiële leerlingen proeven aan het vak en ontdekken hoe het is om iets te maken, waar hun talenten liggen en of het vak bij hen past”, zegt Martien. “Dankzij die bewuste start maken ze een gerichtere keuze, waardoor de uitval relatief laag is. “En daar gaat het uiteindelijk om: niet alleen werven, maar ook behouden.”

Eenmaal de keuze gemaakt voor een opleiding bij Bouwmensen Apeldoorn, nemen ze deel aan de instroomklas. “En het mooie is: Aventus zit letterlijk boven onze werkplaats, daardoor sluiten theorie en praktijk perfect op elkaar aan”.

Iedereen is welkom
Niet alleen jongeren, maar ook volwassenen die willen overstappen naar de bouw zijn welkom bij Bouwmensen Apeldoorn. “Instroom van 16 tot 67 jaar zou wat mij betreft genormaliseerd moeten zijn”, zegt Martien. “De sector heeft mensen van alle leeftijden nodig”.

Binnen het Transitiehuis Gelderland – onderdeel van het Buurthuis van de Bouw – worden zij-instromers persoonlijk en modulair begeleid naar een nieuwe loopbaan in de bouw. “Voor praktische functies werkt dit al goed, maar juist in theoretische beroepen liggen nog veel kansen.” Daarom ontwikkelde Bouwmensen samen met Saxion het FastSwitch-traject: een flexibele leerroute op hbo-niveau, afgestemd op iemands levensfase en mogelijkheden. “Juist voor mensen met een gezin of financiële verplichtingen is maatwerk essentieel”, benadrukt Martien. “We maken een carrièreswitch richting de bouw zo niet alleen mogelijk, maar ook houdbaar”.

Samen met deelnemers en bedrijven bouwt Bouwmensen Apeldoorn bovendien aan een leerloopbaanarchitectuur. “Dat betekent dat we niet alleen kijken naar een startkwalificatie, maar samen met werkgevers en de deelnemer een doorlopende leerroute ontwerpen. Zo kan iemand zich stap voor stap ontwikkelen – van instroom tot specialistisch vakman of leidinggevende – met oog voor de persoonlijke situatie, levensfase en duurzame inzetbaarheid”.

Onderwijs in beweging
De bouwsector staat volgens Martien aan de vooravond van een grote verandering. “We zijn nog steeds een diplomagericht land. Maar bedrijven en kandidaten vragen om iets anders: om trajecten die passen bij hun situatie, wensen en potentie. Onderwijs, overheid, bedrijven, leermeesters én leerlingen moeten daarin samenwerken én durven vernieuwen”.

Verandering kost tijd en dat is niet erg, vindt Martien. “Wat in jaren is opgebouwd, verander je niet van de ene op de andere dag. Maar als we elkaar de ruimte geven en samen optrekken, zetten we wel duurzame stappen”. De rode draad in alles wat Bouwmensen Apeldoorn doet, is dan ook noaberschap. “We doen dit niet voor mij, niet voor jou, maar voor ons”.

Blijven leren, blijven terugkomen
Het bewijs dat deze mensgerichte aanpak werkt? Oud-leerlingen die jaren later terugkomen met nieuwe ambities. “Dan bellen ze me op: ‘Martien, ik ben toe aan een volgende stap, kunnen we even praten?’ Dan weet je: we hebben niet alleen opgeleid voor een baan, maar voor een leven”.